Bitki Doku kültürü
Doku kültürü; steril
şartlarda, yapay besin ortamında, bitki hücre, doku ve organlarından, çeşitli
yöntemler kullanarak yeni hücre, doku, organ veya bitki üretilmesidir.
Doku kültürü ile artan
nüfusun gıda ihtiyacının karşılanması amaçlanmaktadır, doku kültürünün pek çok
olumlu yönü vardır işte onlardan bazıları;
-İklim koşullarının etkileyemediği
bitki kısa sürede çoğaltılır.
-Küçük alanda çok fazla bitki üretilir.
-Çevre koşullarının kontrol edilerek, tarla koşulu riski ortadan kaldırılır.
-İn vitro üretimde in vivo üretime göre daha az işgücü gerekir
• Tohumdan yetiştirilmesi çok zor olan türlerde, çelikle üretilmesi mümkün
olmayan veya zor olan türlerde bu metot daha bereketli, daha verimli üretim
sağlar.
• Tohumla veya çelikle üretimle kıyaslanmayacak derecede çok sayıda yeni
bitkiler elde edilir.
• Yeni bireylerin büyümeleri hızlı olur.
• Kısa sürede çok sayıda bitki yetiştirmede bu yöntemden daha iyisi yoktur.
DOKU KÜLTÜRÜ YÖNTEMLERİ
1. BESİ ORTAMI HAZIRLANMASI
a). BESİN ELEMENTLERİ: büyüme ve gelişme için
ihtiyaç duydukları organik bileşiklerini inorganik maddelerden sentezleyebilirler.
Bunun için iki tür besin kullanılırlar: Makro ve mikro mineraller. Makrolar
fazla miktarda gereksinim duyulur olmazsa olmazlardır.
b). şeker: Ortama ilave ettiğimiz şeker
kaynağı sebebiyle bu bitkiler ne ototrof, ne de heterotrof özellik gösterir
c). HORMON: Doku kültürü ortamında bitki
gelişimleri kök ve sürgün parçaları çoğaltılarak gerçekleşir. Kök
gelişimi için gerekli hormonlar sürgünde; sürgün gelişimi için
gerekli hormonlar ise kökte sentezlenir. ortama bazı hormonları çok
az miktarlarda ekleriz ki bitkiler normal gelişebilsinler.
d). VİTAMİN, AMİNO ASİT: Bitkilerin
erken gelişimlerinde B vitaminlerinin etkisi çok önemlidir. Bazı amino asitleri
de erken gelişim döneminde takviye edilmesini isterler.
e). PH: 6,8 ph uygundur genelde
f). KATILAŞTIRICI:
Bitkiler sıvı ortamda da gelişirler ama yarı katı ortam meristem kültürü için
idealdir. Bunun için agar agar kullanılır..belli derecede ısıtıldklarında bir
süre sonra katılaşırlar..
g). OTOKLAV: Besi ortamı hazırlama işlemi
2. BİTKİ STERİLİZASYON
Bitkiler laboratuvar ortamına
geldiklerinde üzerlerinde bulaşık halde bulunan farklı organizmalardan (hastalıklardan) arındırılır,Steril
kabin altında hazırlanan besi ortamlarına yerleştirilir.
3. ALT KÜLTÜR
Kültürel işlemler,
aseptik şartlarda eksplant olarak isimlendirilen bitki parçalarının
tekrar besi ortamına dikilmesidir. Bakanlığın ilgili tebliğ ve
yönetmeliklerinde altkültür sayısı sınırlanmış olup kültür işlemleri
için el alışkanlığı çok önemlidir.
4. YETİŞTİRME ODASI ŞARTLARININ TAKİBİ
Doku kültürü
ortamında doğal güneş ışığı veremeyiz aksi takdirde bitkilerimiz kapalı kaplar
altında ışımadan (radyasyondan) dolayı çabucak ölür. Işık istekleri bakımından
bitkiler . Bu bitkilerin ışık ve sıcaklık gereksinimleri farklıdır.
Yetiştirme odasında ışık, sıcaklık ve nem dengesi çok önemlidir. Bu
ortam koşullarının tabiki steril olması da son derece önemlidir.
